Açıklanabilir İş Değeriyle AB Ücret Şeffaflığına Hazırlanın

2023/970 sayılı AB Ücret Şeffaflığı Direktifi, aynı işi veya eşdeğer işi yapan kadın ve erkek çalışanlar için eşit ücret ilkesinin uygulanmasını güçlendirmeyi amaçlar.

İşe alım süreçlerinde ücret şeffaflığı, çalışanların ücret bilgisine erişim hakkı, nesnel ücret yapıları, cinsiyet ücret farkı raporlaması, ortak ücret değerlendirmeleri ve yaptırımlara ilişkin yükümlülükler getirir.

Direktif, AB üyesi ülkelerde kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren işverenleri kapsar.

İşe alımda ücret şeffaflığı ve çalışanların bilgi edinme hakkı gibi bazı yükümlülükler geniş bir işveren kitlesine uygulanır.

Düzenli cinsiyet ücret farkı raporlaması ise kademeli takvime göre en az 100 çalışanı bulunan işverenleri kapsar. Ulusal mevzuatlar bazı yükümlülükleri daha geniş kapsamda uygulayabilir veya farklı prosedürler belirleyebilir.

Merkezi AB dışında bulunan bir şirket, AB’deki bir iştirak, şube veya başka bir yerel yapı üzerinden çalışan istihdam ediyorsa Direktiften etkilenebilir.

Geçerli yükümlülükler, çalışanların istihdam edildiği üye devletlerin ulusal mevzuatına göre değerlendirilmelidir.

Doğrudan yasal kapsam dışında kalan şirketler de çalışan beklentileri, müşteri talepleri, yatırımcı beklentileri veya kurum içi ücret eşitliği hedefleri nedeniyle ücret şeffaflığı uygulamalarını benimseyebilir.

250 veya daha fazla çalışanı bulunan işverenler, ilk raporlarını 7 Haziran 2027 tarihine kadar sunmalı ve sonrasında her yıl raporlama yapmalıdır.

150–249 çalışanı bulunan işverenler, ilk raporlarını 7 Haziran 2027 tarihine kadar sunmalı ve sonrasında üç yılda bir raporlama yapmalıdır.

100–149 çalışanı bulunan işverenler, ilk raporlarını 7 Haziran 2031 tarihine kadar sunmalı ve sonrasında üç yılda bir raporlama yapmalıdır.

Her rapor bir önceki takvim yılına ilişkin bilgileri kapsar.

Bir çalışan kategorisindeki ortalama cinsiyet ücret farkının en az %5 olması, farkın nesnel ve cinsiyetten bağımsız ölçütlerle gerekçelendirilememesi ve işverenin bu farkı raporlamadan itibaren altı ay içinde gidermemesi halinde ortak ücret değerlendirmesi gerekebilir.

Üç koşulun da birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Job-E, %5 eşiğine ulaşan kategorileri belirler ve inceleme, dokümantasyon ve eylem planlamasını destekleyen analizler sunar.

Direktif belirli bir iş değerleme metodolojisinin kullanılmasını zorunlu tutmaz.

Ancak ücret yapılarının; beceri, çaba, sorumluluk ve çalışma koşulları dahil olmak üzere nesnel ve cinsiyetten bağımsız ölçütler kullanılarak aynı işin ve eşdeğer işin değerlendirilebilmesini sağlamasını gerektirir.

Yapılandırılmış bir iş değerleme ve sınıflandırma yaklaşımı, bu değerlendirme için gereken tutarlılığı ve kanıt temelini sağlayabilir.

Job-E, temel iş değerleme metodolojisini ayrı çaba ve çalışma koşulları değerlendirmeleriyle tamamlar. Sonuçlar, karşılaştırılabilir çalışan kategorilerinin incelenmesini ve dokümante edilmesini destekleyen yönlendirmeyle birlikte Ücret Şeffaflığı raporunda bir araya getirilir.

Temel Job-E grade’i, bir pozisyonun organizasyonel değerini ve karmaşıklığını kurum genelinde tutarlı biçimde ölçmek için tasarlanmıştır.

Çaba ve çalışma koşulları ise pozisyonun organizasyonel grade’ini doğrudan belirlemeden, eşdeğer iş karşılaştırmalarında ayrıca önem taşıyabilir.

Job-E bu değerlendirmeleri grade’in içine görünmez biçimde gömmek yerine ayrı ve görünür olarak sunar.

Ücret Şeffaflığı raporu, ilgili ölçütlerin tamamını bir araya getirir ve çaba ile çalışma koşullarının aynı iş veya eşdeğer iş incelemesinde nasıl dikkate alınması gerektiğine ilişkin yönlendirme sağlar.

Hayır.

Job-E grade’i tutarlı ve önemli bir başlangıç noktası sağlar. Ancak daha geniş eşdeğer iş değerlendirmesinde aşağıdaki unsurlar da dikkate alınır:

• Faktör bazında değerleme sonuçları
• Çaba
• Çalışma koşulları
• İşin niteliği
• İlgili organizasyonel bağlam
• Uygulanabilecek diğer nesnel ve cinsiyetten bağımsız ölçütler

Job-E, aynı grade’deki bütün pozisyonları otomatik olarak eşdeğer kabul etmek yerine bu bilgileri dokümante edilmiş bir değerlendirmeyi destekleyecek şekilde bir araya getirir.

Hiçbir yazılım platformu, bütün AB üyesi ülkelerde tek başına yasal uyumu garanti edemez.

Job-E; ücret şeffaflığıyla ilişkili iş değerleme, eşdeğer iş değerlendirmesi, ücret analizi, dokümantasyon ve raporlama hazırlığını destekler.

Hukuki danışmanlığın, çalışan temsilcileriyle yürütülecek süreçlerin, ülkeye özel mevzuat değerlendirmesinin veya resmi kurumlara yapılacak bildirimlerin yerine geçmez.

İşverenler, faaliyet gösterdikleri her ülkede geçerli olan ulusal gereklilikleri doğrulamak ve yerine getirmekten sorumludur.

Ücret ve çalışan düzeyindeki bilgiler AB içinde barındırılan altyapıda işlenir; şifreleme, erişim kontrolleri ve organizasyonel veri izolasyonu ile korunur.

Ücret analizi için çalışan adı veya e-posta adresi gerekli değildir. Çalışan kayıtları pseudonim kimlikler kullanılarak ilişkilendirilebilir.

Ücret ve çalışan düzeyindeki ücret verileri harici yapay zekâ servislerine iletilmez.